فراخوانی ...
هنرهای دستی با الیاف درخت خرما نسخه چاپی RSS
  • دوشنبه 20 مرداد 1393 ساعت 11:34
    هنرهای دستی با الیاف درخت خرما

    در طبیعت کمتر درختی می توان یافت که مانند نخل همه اجزای آن مفید و قابل استفاده باشد.

     

    میوه نخل به صورت های مختلف قابل نگهداری و مصرف است و از شاخ و برگ آن نیز همچون هیزم برای گرم کردن و پختن استفاده می شود.

     

    شاخه های خشک نخل در پوشش سقف خانه ها و احداث خانه های مخصوص (کپری) به کار می آید و از برگ آن ــ هم خشک و هم تر ــ انواع فرش، ظرف و وسایل زندگی ساخته می شود.

     

    در این مقاله به انواع وسایلی که از شاخ و برگ نخل ساخته می شود اشاره خواهد شد. 

     

    بادبزن

     

    بادبزن به شکل مستطیل و یا مربع در اندازه های مختلف ساخته میشود و دارای دسته ای است که آن را در دست می گیرند و باد می زنند.

     

    ساختن بادبزن به دقت و ظرافت طبع نیازمند است، از این رو معدودند کسانی که در فن بادبزن سازی مهارت دارند.

     

    در گذشته که بازار بادبزن رونق داشت بعضی ها وقتی برای انجام کار یا دید و بازدید از منزل خارج می شدند، یک عدد بادبزن با خود همراه می بردند تا در طول راه گرما را از خود دور سازند.

     

    بی دری


    بر وزن دیگری ظرفی است کوچک برای نگهداری خرما با گنجایش تقریبی یک تا دو کیلو که از برگ تازه نخل و من باب تفنن بافته و ساخته می شود.

     

    بی دری را به عنوان یک شیء مورد علاقه کودکان می ساختند و بچه ها با شوق و ذوق کودکانه آن را در فصل تابستان از خرمای دلخواه خود پر می کردند تا زمستان فرا رسد.

     

    بی دری سال هاست که فراموش شده زیرا نه بزرگ ترها حوصله بافتن آن را دارند و نه در کودکان اشتیاقی برای پر کردن آن وجود دارد.

     

    یک سر پروند دارای شکاف است که سر دیگر را از آن می گذرانند و گره می زنند.

     

    برای بالا رفتن از نخل، پروند را دور کنده گره می زنند و کسی که می خواهد بالا برود در آن قرار می گیرد و با دو دست، دو طرف آن را می گیرد و در حالی که خود در دایره داخل پروند قرار گرفته است، از نخل بالا می رود.

     

    پری

     

    بر وزن دری ظرف خرما را گویند که گنجایش 6 من خرما دارد و به صورت گرد و دراز دوخته می شود. برای بافتن پری برگ خشک نخل (پیش) را از شاخه جدا کرده مدتی در آب خیس می کنند تا نرم شود.

     

    پروند

     

    طنابی است کلفت و محکم، بافته شده از برگ نخل که طول آن ممکن است دو تا سه متر باشد و مهم ترین وسیله بالا رفتن از نخل های بلندقامت به شمار می آید.

     

    یک سر پروند دارای شکاف است که سر دیگر را از آن می گذرانند و گره می زنند.

     

    برای بالا رفتن از نخل، پروند را دور کنده گره می زنند و کسی که می خواهد بالا برود در آن قرار می گیرد و با دو دست، دو طرف آن را می گیرد و در حالی که خود در دایره داخل پروند قرار گرفته است، از نخل بالا می رود.

     

    تک

     

    به فتح «تا» نوعی فرش است که از برگ خرما و در اندازه های مختلف ساخته می شود. یک نوع آن که به تک فرش شهرت دارد به عرض 1/5 تا 2 متر و به طول 15 تا 20 متر بافته می شود که در مراسم عروسی و روضه خوانی و غیره به کار می رود.

     

    نوار تک توسط زن ها بافته می شود اما در دوخت آن هم زن و هم مرد ممکن است سهیم باشند. از تک در پوشش سقف اتاق نیز استفاده می شود.


    هنرنمایی با درخت خرما

     

    جامش

     

    بر وزن کاوش به معنی جارو است که از به هم پیوستن شاخه های ظریف و کوچک نخل ساخته می شود. در ترکیب آن «جا» به معنی مکان و «مش» به معنی پاک کننده به کار رفته است.


    زیرپایی

     

    وسیله ای است برای نشستن به قطر بیست سانتی متر و دایره ای شکل که از برگ نخل بافته می شود و چون به مقدار کافی بافته شد به صورت گرد آن را پیچیده و می دوزند.

     

    زیرپایی در واقع یک نوع سه پایه کوتاه بدون پایه است و در هر جای منزل می توان آن را مورد استفاده قرار داد.

     

    سواس

     

    نوعی پای افزار محلی است که از رشته های تازه و مرغوب «سیس» می بافند و به دمپایی های امروزی شباهت دارد، با این تفاوت که در قسمت عقب بندی دارد که پا را در خود محکم نگاه می دارد.

     

    کارگران در قدیم سواس می پوشیدند و امروزه از آن نشانی نیست.


    شلوت

     

    نوعی حصیر گرد به قطر متوسط یک متر است که از برگ خرما بافته می شود و معمولا زیر منقل می اندازند تا ذرات آتش و خاکستر به فرش آسیبی نرساند.

     

    نوار تک توسط زن ها بافته می شود اما در دوخت آن هم زن و هم مرد ممکن است سهیم باشند. از تک در پوشش سقف اتاق نیز استفاده می شود.

     

    در موارد اضطراری از آن همانند یک سینی بزرگ استفاده می شود و سفره شام یا ناهار را روی آن می چینند.


    کفات

     

    ظرف بسیار بزرگی است برای نگهداری غلات. کفات در اندازه های مختلف ساخته می شود و به شکل یک خمره بزرگ است.

     

    گنجایش متوسط کفات 250 تا 300 کیلو غله است. از روزی که آسیاب های کوچک محلی از کار افتادند و آردهای بسته بندی شده به بازار آمدند، کفات به دست فراموشی سپرده شد.


    مشکو


    مشکو کوچک ترین ظرف خرماست که آن نیز بازیچه کودکان بود و صد البته که فعلا راه به جایی نمی برد و محلی از اعراب ندارد.



    دانستنی و سرگرمی| هنری
    نام منبع: پرتال فرهنگی اجتماعی پرشین پرشیا
    شماره مطلب: 2546
    دفعات دیده شده: 2485 | آخرین مشاهده: 6 ساعت پیش
مرتبط
  • استاندار خراسان جنوبی: یکی از دستگاههای موفق در خود اتکایی نیروی انسانی مراکز آموزش فنی و حرفه ای است

    استاندار خراسان جنوبی: یکی از دستگاههای موفق در خود اتکایی نیروی انسانی مراکز آموزش فنی و حرفه ای است
    استاندار خراسان جنوبی گفت: یکی از دستگاههای موفق در خود اتکایی نیروی انسانی مراکز آموزش فنی و حرفه ای است.
    خبر | اجتماعی | چهارشنبه 14 اسفند 1392
  • تجربه بابک اخوان بلورچیان

    تجربه بابک اخوان بلورچیان
    کارآفرینی خانوادگی به شیوه بابک اخوان بلورچیان و مرجان صدرالعلمایی - بنیان گذاران شرکت پوشاک الیاف طبیعی درست و فروشگاه های زنجیره ای تن درست.
    صفحات داخلی | اجتماعی | شنبه 25 آبان 1392
  • برگزاری نخستین جشنواره تخصصی و گذرمهارتی رایگان طراحی دوخت مانتوهای سنتی

    برگزاری نخستین جشنواره تخصصی و گذرمهارتی رایگان طراحی دوخت مانتوهای سنتی
    نخستین جشنواره تخصصی و گذرمهارتی رایگان طراحی و دوخت مانتوهای سنتی با هدف ارتقای فرهنگ کار آفرینی و توسعه و ترویج مشاغل خانگی با همکاری انجمن صنفی آموزشگاه های صنایع دستی و دوخت های سنتی و خانم کوشائی فرد مدیر و موسس آموزشگاه آزاد فنی و حرفه ای کاشانی برگزار شد.
    خبر | اجتماعی | یکشنبه 31 شهریور 1392
  • اموزشگاه ازاد فنی و حرفه ای رشته صنایع دستی


    نام آموزشگاه نام موسس منطقه جنسیت حرفه 1 حرفه 2 تلفن تلفن همراه آدرس ساعات کاری آبی حمیده خاجه وند 8 زن نقاشی 77210330-77920269   م نبوت خ آیت خ چمن شرقی نبش م 42 پ 6 …
    صفحات داخلی | اجتماعی | سه‌شنبه 17 اردیبهشت 1392
  • اختصاص 2 میلیارد ریال اعتبار به دانشگاه علمی کاربردی نهبندان

    اختصاص 2 میلیارد ریال اعتبار به دانشگاه علمی کاربردی نهبندان
    رئیس دانشگاه علمی کاربردی نهبندان از اختصاص مبلغ 2 میلیارد ریال اعتبار برای تجهیز فضای اداری، آموزشی و کارگاهی به این دانشگاه خبر داد.
    خبر | اجتماعی | جمعه 17 آذر 1391